Ontwikkelingen en methodes bij borstkanker

 

 

 

 

Ontwikkelingen binnen detectie en behandeling van borstkanker

Nu kerst weer voor de deur staat en het nieuwe jaar in zicht is, is het een mooi moment om te kijken welke ontwikkelingen op medisch vlak er dit jaar belicht zijn in het nieuws en wat voor ontwikkelingen we in de komende jaren kunnen verwachten.

De medische wereld boekt snel vooruitgang op zowel de opsporing van (borst)kanker, als de behandeling daarvan. Allereerst volgt een overzicht van detectiemethodes, en daarna een overzicht van behandelmethodes.

Detectie – alternatieven voor mammografie

Het bevolkingsonderzoek voor borstkanker is sinds 1990 grotendeels gelijk gebleven. Veel vrouwen vinden de mammografie, waarbij de borsten worden samengedrukt tussen twee platen, een onplezierig proces. Vanwege de pijn zien sommige vrouwen daardoor af van het bevolkingsonderzoek. Omdat het wenselijk is om het onderzoek minder oncomfortabel te maken voor vrouwen en om resultaten betrouwbaarder te maken, wordt er de laatste jaren gekeken door Nederlandse ziekenhuizen naar manieren om hier verandering in te brengen.

MRI-scan

De mammografie is afgezien van het ongemak over het geheel genomen een prima test, die in de meeste gevallen een tumor op zal sporen. De test is helaas niet bij elke vrouw even effectief. Zo blijkt uit onderzoek dat 8% van de vrouwen boven de 50, borsten met zeer dicht klierweefsel heeft. Zij hebben een twee keer zo groot risico op borstkanker. Bovendien maakt het dichte weefsel het lastiger om een tumor met een mammografie op te sporen. Bij deze vrouwen is een MRI-scan veel effectiever, vandaar dat deze inmiddels ook is opgenomen in de Europese richtlijn.

Mamma CT

Omdat de MRI-scan ook oncomfortabel kan zijn en grootschalig gebruik tijdrovend en duur is, wordt er gekeken naar de 3D Mamma CT als mogelijk toekomstig alternatief voor de mammografie. Deze scan wordt momenteel alleen ingezet bij vrouwen voor wie een mammografie niet te verdragen valt, of die eerder borstkanker hebben gehad. Bij een Mamma CT lig je op een bed met daarin een opening voor de borst. Binnen twaalf seconden wordt er een 3D-scan gemaakt zonder het ongemak van het samendrukken van de borsten. Op het 3D-beeld zijn afwijkingen aan de borst beter te zien en kunnen zelfs de voorstadia van tumoren opgespoord worden.

Een nadeel van de Mamma CT dat het 3D-beeld pas na twintig minuten klaar is om bekeken te worden door een arts. Momenteel wordt er door onderzoekers gekeken of dit proces versneld kan worden en of kunstmatige intelligentie kan helpen met het beoordelen van de scans.

Tomosynthese

Een vergelijkbare manier om tumoren in de borst op te sporen is de digitale tomosynthese, die vaak gepaard gaat met de traditionele mammografie. Deze methode kan beter en in een eerder stadium tumoren opsporen dan enkel een mammografie. Net als bij de mammografie wordt hier gebruikgemaakt van röntgenfotografie, met soms de bijbehorende ongemakken. Het verschil is dat bij deze methode ongeveer 50 verschillende opnamen worden gemaakt rondom de borst. Deze beelden worden daarna samengevoegd tot één 3D-afbeelding, waarop de screeningsradioloog beter kan zien of er afwijkingen aanwezig zijn.

Uit studies blijkt dat de digitale tomosynthese de detectie van borstkanker sterk vergroot. Volgend jaar komt er daarom een studie naar de mogelijkheid van het toevoegen van de digitale tomosynthese aan het landelijke bevolkingsonderzoek.

Elastografische Echo

Een echo is in de kliniek een standaard aanvulling op de mammografie. Net als bij een zwangerschapsecho maakt de elastografische echo gebruik van geluidsgolven. Het verschil tussen de gewone echo en de elastografische echo, is dat er bij een elastografische echo gemeten wordt hoe hard een knobbeltje is. Naar aanleiding daarvan kan gekeken worden of deze goedaardig of kwaadaardig is. De techniek is nog in ontwikkeling, maar kan er mogelijk voor zorgen dat er minder vaak een punctie gedaan hoeft te worden en vrouwen minder lang in spanning af hoeven te wachten. Een nadeel kan zijn dat bij een screening dit te arbeidsintensief is.

Foto-akoestiek

Deze techniek maakt gebruik van laserpulsen op de borst. Bloedvaten in de borst absorberen het licht en worden warmer, hierdoor zetten de bloedvaten uit en geven zij een drukgolf terug die gemeten kan worden.  Het apparaat brengt dan de bloedvaten in kaart. Tumoren worden vaak omringd door afwijkende bloedvaten, ze hebben meer bloedvaten en bij kwaadaardige tumoren vaak ook een net iets andere structuur. Zo kunnen artsen de tumoren ‘lezen’ op de foto. Deze methode is pijnloos en stralingsvrij. Wel moet er nog meer studie plaatsvinden om de betrouwbaarheid en effectiviteit vast te stellen.

Nieuwe soort bloedtest

Een nieuwe bloedtest voor borstkanker wist in verschillende studies hoopvolle resultaten te boeken. Deze test heeft het potentieel om borstkanker op te kunnen sporen in een eerder stadium dan mogelijk is door middel van een mammografie. De test kijkt naar de aanwezigheid van circulerende tumorcellen in het bloed die kunnen wijzen op de aanwezigheid van borstkanker. Uit de studies bleek dat de test in 92% van de gevallen borstkanker wist op te sporen. Dat is 5% meer dan het geval is bij een mammografie. In één studie gaf de test geen vals positieve resultaten en bij een andere studie waren dit slechts enkele gevallen. De hoop is dat bij het inzetten van deze test in het bevolkingsonderzoek het aantal late diagnoses van borstkanker sterk vermindert.

Behandeling – alternatieven naast chemo-, en radiotherapie

Ook op het vlak van de behandeling van borstkanker is er volop ontwikkeling. Deels is dit in samenhang met nieuwe onderzoeksmethodes die artsen toestaan om de behandeling beter af te stemmen op de patiënt. Hieronder een overzicht van enkele ontwikkelingen bij de behandeling van borstkanker.

TIL-cel therapie

TIL-cel therapie is een veelbelovende immunotherapie die in Nederland nu als onderdeel van studies wordt toegepast bij vergevorderde melanomen en niet-kleincellige longcarcinomen. Bij de therapie worden tumor infiltrerende lymfocyten (TIL), een soort afweercellen, uit een stukje tumor van de patiënt gehaald. Deze cellen kunnen de tumor herkennen als schadelijk, en de tumorcellen vernietigen. In het laboratorium worden de TIL-cellen opgekweekt zodat ze zich vermenigvuldigen. Na een korte chemokuur worden zij via een infuus weer ingebracht bij de patiënt, om zo de tumor te bestrijden. Een pluspunt is dat de behandeling eenmalig is.

Ondanks dat het nog niet wordt toegepast bij borstkanker, zijn er wel studies gaande in de Verenigde Staten die erop wijzen dat de techniek potentieel in de toekomst bij borstkanker ingezet kan worden.

Behandeling met dierenvirussen, Oncolytische Viro-Immuno therapie

Het klinkt misschien apart, maar het gebruik van virussen voor de behandeling van kanker is een techniek met veel potentie. Kankercellen worden vaak niet herkend door het immuunsysteem en hebben vaak een mindere afweer tegen virussen, vergeleken met gezonde cellen. De aangepaste dierenvirussen die voor deze therapie gebruikt worden, dringen de kankercellen binnen en gaan zich daar vermenigvuldigen. Uiteindelijk vernietigen zij op deze manier de kankercel, waarna het immuunsysteem wakker wordt en de resten van de kankercellen op kan ruimen. De techniek is zeer experimenteel, hoewel de resultaten reden geven tot optimisme. Wellicht ook voor borstkanker.

Inzet monoklonale antilichamen bij HER-2 positieve borstkanker

Deze immuuntherapie is een goed voorbeeld van de overgang die we meemaken naar meer persoonsgerichte zorg en is al in gebruik bij HER-2 positieve borstkanker. De therapie bestaat uit het toedienen van antilichamen die ervoor zorgen dat tumorcellen geen groeisignalen meer ontvangen. Zo wordt de groei van tumoren afgeremd. Het gebruik van deze antilichamen versterkt het effect van chemotherapie en eventuele hormoontherapie, doordat het helpt de tumor en eventuele uitzaaiingen te verkleinen. Globaal wordt het op drie manieren ingezet: Voorafgaand aan bestraling of operatie (neo-adjuvant) om de tumor te laten slinken, na een bestraling of operatie (adjuvant) om zeer kleine uitzaaiingen te vernietigen en elimineren, en tenslotte palliatief om de tumor te verkleinen en de kwaliteit van leven te verbeteren en patiënten meer tijd te geven. Een bijkomend voordeel bij gebruik vooraf aan een operatie is dat het minder vaak nodig is om de hele borst te verwijderen.

Nieuwe medicatie bij hormoongevoelige uitgezaaide borstkanker

CDK4/6-remmers worden in combinatie met hormoontherapie steeds meer toegepast bij uitgezaaide hormoongevoelige borstkanker. De CDK4/6-remmers (Cyclin Dependent Kinase 4 and 6) zijn medicijnen die ervoor zorgen dat de deling en groei van kankercellen stopt. Positief aan deze remmers is dat de bijwerkingen minder zwaar zijn dan bij chemotherapie. Met deze toevoeging aan de behandeling is chemotherapie pas in een later stadium nodig en verbetert zo de kwaliteit van leven. Tot op heden is het gebruik van deze therapie niet de standaard, de verwachting is wel dat dit uiteindelijk mede deel uitmaakt van de standaardbehandeling.  

Gerichte chemotherapie

Een nieuwe techniek maakt het mogelijk om chemotherapie gerichter te gebruiken en zo een beter resultaat te bereiken. Helaas zijn de bijwerkingen even erg als bij normale chemotherapie, maar de effectiviteit is wel hoger. De techniek werkt door gebruik te maken van warmtegevoelige vetbolletjes als drager voor de chemotherapie. Deze bolletjes barsten open wanneer zij warm worden. De plek waar de tumor zit, wordt met behulp van ultrageluidsgolven verwarmt, waardoor de bolletjes daar openbarsten. In de rest van het lichaam lekken de bolletjes een beetje, maar de bedoeling is dat het meeste vrijkomt op de plek van de tumor. De hoop is dat deze techniek operaties in sommige gevallen overbodig zou maken. Op zijn allerminst verwacht men op deze manier tumoren te kunnen laten slinken.

Nieuwe studie bij triple negatieve borstkanker

Soms is een behandeling overbodig. Zo blijkt bij vrouwen met triple-negatieve borstkanker dat 20% mogelijk geen medicijnen of chemo nodig heeft, door de natuurlijke afweercellen die zij bezitten. Opereren en bestralen zouden dan al voldoende zijn. Bij vrouwen die minder van deze natuurlijke afweercellen bezitten, kan immuuntherapie mogelijk een uitkomst bieden. Er moet nog wel meer onderzoek plaatsvinden of voor deze vrouwen enkel immuuntherapie voldoende is naast operatie en bestraling, of dat chemotherapie nodig blijft.

Focus op de toekomst

De hoeveelheid aan studies en ontwikkelingen binnen de detectie en behandeling van (borst)kanker laat zien dat meer persoonsgerichte en minder invasieve ingrepen, de weg naar de toekomst zijn. Zo wordt bijvoorbeeld het belang van celtherapie en alternatieven voor zware chemotherapie alsmaar groter. Al deze studies tonen aan dat er in de afgelopen jaren zoveel vooruitstrevende methodes in ontwikkeling zijn die ervoor kunnen zorgen dat op maat gemaakte behandeling en minder pijnlijke ingrepen haalbaar zijn. Behandeling en detectie van borstkanker gaat nooit geheel zonder ongemak, maar onderzoekers en artsen blijven naar manieren zoeken om het proces zo aangenaam mogelijk te maken. Daarbij staan kwaliteit van leven en het zo min mogelijk lijden van de patiënt vooraan. Hopelijk worden deze beschreven methodes steeds meer als normaal bevonden en worden zij door meer Nederlandse ziekenhuizen ingezet.

Net als bij stamceltherapie voor het verminderen van restklachten, omarmen wij medische ontwikkelingen op het vlak van detectie en behandeling om de kwaliteit van leven van borstkankerpatiënten te verbeteren. Hopelijk behoren deze technieken binnenkort tot het nieuwe normaal.

Wil je o.a. bijdragen aan stamceltherapie voor vrouwen met restklachten? Ga dan naar onze donatiepagina op www.supervrouw.nl